Ο.Η.Ε. - ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ (INTERNATIONAL STRATEGY FOR DISASTER REDUCTION)

Η Διεθνής Στρατηγική του ΟΗΕ για τη Μείωση των Καταστροφών (United Nations International Strategy for Disaster Reduction - UNISDR) στοχεύει στην δημιουργία Κοινοτήτων ικανών να αντιμετωπίζουν τις καταστροφές προωθώντας τη σημασία της μείωσης των καταστροφών ως συστατικό στοιχείο της αειφόρου ανάπτυξης. Μέσα από δράσεις και προγράμματα επιδιώκεται να δημιουργηθεί μια «Κουλτούρα Πρόληψης».

Υιοθετήθηκε το 1999 από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ (Ψήφισμα A/RES/54/219). Βασίστηκε πάνω στην εμπειρία που αποκτήθηκε από την Διεθνή Δεκαετία για την Μείωση των Φυσικών Καταστροφών 1990-1999 (International Decade for Natural Disaster Reduction), που κήρυξε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1989 (Ψήφισμα 44/236) και στην Στρατηγική της Γιοκοχάμα, η οποία υιοθετήθηκε στην Παγκόσμια Συνδιάσκεψη για την Μείωση των Φυσικών Καταστροφών που έλαβε χώρα στην ομώνυμη πόλη της Ιαπωνίας τον Μάιο του 1994 και στο Πρόγραμμα Δράσης που εκπονήθηκε (Yokohama Strategy and Plan of Action for a Safer World: Guidelines for Natural Disaster Prevention, Preparedness and Mitigation).

Η Διεθνής Στρατηγική βασίζεται στη συνεργασία ενός ευρέως φάσματος δρώντων που όλοι έχουν ένα σημαντικό ρόλο να παίξουν στην προσπάθεια των Κοινοτήτων και των Κρατών να μειώσουν τον κίνδυνο των καταστροφών. Στους δρώντες που συμμετέχουν περιλαμβάνονται Κυβερνήσεις, υπέρ-Εθνικοί και Μη-Κυβερνητικοι Οργανισμοί, Επιστημονικοί και Ακαδημαϊκοί Οργανισμοί καθώς και ο Ιδιωτικός Τομέας.

 

Ως μείωση της επικινδυνότητας των καταστροφών (disaster risk reduction – DRR), σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό του UNISDR, νοείται «το εννοιολογικό πλαίσιο στοιχείων που εξετάζονται με σκοπό την ελαχιστοποίηση της τρωτότητας και των κινδύνων καταστροφών σε όλα τα τμήματα μίας κοινωνίας, έτσι ώστε να αποφευχθούν (πρόληψη) ή να περιορισθούν (μετριασμός επιπτώσεων και ετοιμότητα) οι επιπτώσεις των καταστροφών και να διευκολυνθεί η βιώσιμη ανάπτυξη».

Το ISDR στηρίζει μέσω της Γραμματείας του τα Κράτη και τις Κοινότητες, για μια πιο συστηματική και συγκροτημένη διεθνή προσπάθεια μείωσης της επικινδυνότητας των καταστροφών.

Η Γ.Γ.Π.Π., ως ορισμένο σημείο επαφής για την προώθηση του Πλαισίου Δράσης του Hyogo, παρακολουθεί την Ατζέντα της Διεθνούς Στρατηγικής για τη Μείωση της επικινδυνότητας των Καταστροφών στα πλαίσια του Ο.Η.Ε., ιδίως όσον αφορά τις προσπάθειες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής ηπείρου.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο (περιφερειακό επίπεδο – regional level), το ζήτημα της συντονισμένης δράσης των Εθνικών Πλατφορμών και των Εθνικών Σημείων Επαφής έχει οδηγήσει στη δημιουργία του «Ευρωπαϊκού Φόρουμ για τη Μείωση της Επικινδυνότητας των Καταστροφών (EFDRR)». Το συγκεκριμένο σχήμα αποτελεί ένα ανοιχτό χώρο για την ανταλλαγή πληροφόρησης και τεχνογνωσίας και το συντονισμό των προσπαθειών με στόχο την αποτελεσματική δράση για τη μείωση της επικινδυνότητας των στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

 

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΧΥΟΓΚΟ (HYOGO FRAMEWORK FOR ACTION)

Στην Παγκόσμια Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για την Μείωση των Καταστροφών, η οποία αποτέλεσε το επιστέγασμα της μέχρι τότε Διεθνούς Στρατηγικής για την μείωση των καταστροφών και διοργανώθηκε στην πόλη Κόμπε (Kobe) της επαρχίας Χυόγκο (Hyogo) της Ιαπωνίας τον Ιανουάριο του 2005, διαμορφώθηκε ένα Σχέδιο Δράσης (Hyogo Framework for Action – HFA), το οποίο υιοθετήθηκε από 168 Κράτη, μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα. Το Σχέδιο Δράσης έχει δεκαετή ορίζοντα εφαρμογής (2005 – 2015). Σκοπός του είναι η ουσιαστική μείωση των απωλειών από καταστροφές, τόσο σε ανθρώπινες ζωές, όσο και στο κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό κεφάλαιο των Κοινοτήτων και των Κρατών.

Ο σκοπός θα επιτευχθεί μέσω τριών στρατηγικών στόχων (strategic goals):

α) Την ενσωμάτωση της μείωσης της επικινδυνότητας των καταστροφών στις πολιτικές και τον σχεδιασμό της αειφόρου ανάπτυξης.

β) Την ανάπτυξη και ενδυνάμωση θεσμών, μηχανισμών και ικανοτήτων για την δημιουργία ανθεκτικότητας στους κινδύνους.

γ) Την συστηματική ενσωμάτωση προσεγγίσεων μείωσης της επικινδυνότητας στην εφαρμογή προγραμμάτων ετοιμότητας, αντιμετώπισης και αποκατάστασης εκτάκτων αναγκών.

Η επίτευξη των στρατηγικών στόχων θα εκπληρωθεί μέσω πέντε προτεραιοτήτων (priorities for action):

  • Την αναγωγή της μείωσης της επικινδυνότητας των καταστροφών σε εθνική και τοπική προτεραιότητα συνοδευόμενη από ισχυρή θεσμική βάση εφαρμογής.
  • Την αναγνώριση, αξιολόγηση και παρακολούθηση των κινδύνων καταστροφών και την ενίσχυση της έγκαιρης προειδοποίησης.
  • Την χρήση της γνώσης, της καινοτομίας και της εκπαίδευσης προκειμένου να δημιουργηθεί μία κουλτούρα ασφάλειας και ανθεκτικότητας σε όλα τα επίπεδα.
  • Την μείωση των υποβοσκόντων παραγόντων κινδύνου.
  • Την ενίσχυση της ετοιμότητας έναντι των καταστροφών σε όλα τα επίπεδα.

Ιδίως τα Κράτη πρέπει να αναλάβουν δράσεις, όπως: Σχεδιασμό εθνικών συντονιστικών μηχανισμών για την εφαρμογή του Πλαισίου Δράσης, εκπόνηση βασικών εθνικών αξιολογήσεων όσον αφορά την μείωση της επικινδυνότητας των καταστροφών, δημοσίευση και επικαιροποίηση περιλήψεων του εθνικού προγράμματος μείωσης της επικινδυνότητας των καταστροφών, προώθηση στρατηγικών μείωσης της επικινδυνότητας των καταστροφών και προσαρμογής στην  κλιματική αλλαγή και διασύνδεσή τους.

Ανάλογες δράσεις προβλέπονται και για περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς.

Δεδομένου ότι το Πλαίσιο Δράσης του Χυόγκο έχει, όπως προαναφέρθηκε, 10ετή ορίζοντα εφαρμογής, έχουν ήδη ξεκινήσει οι διεργασίες και οι διαβουλεύσεις για την συνέχειά του μετά το 2015. Η προσπάθεια επικεντρώνεται στον εντοπισμό των αδυναμιών και κενών του παρόντος Πλαισίου και, σε συνδυασμό με την εξελισσόμενη έρευνα σε όλα τα επίπεδα, στην αναπροσαρμογή, όπου χρειάζεται, του υφιστάμενου καθεστώτος και στην αναζήτηση νέων στόχων και προτεραιοτήτων, ούτως ώστε το νέο Πλαίσιο να αποτελεί μία επαρκή και βελτιωμένη βάση για την μείωση της επικινδυνότητας των καταστροφών για την μετά το 2015 περίοδο. Το νέο Πλαίσιο θα υιοθετηθεί στην 3η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Μείωση της Επικινδυνότητας των Καταστροφών που θα λάβει χώρα στο Sendai της Ιαπωνίας τον Μάρτιο του 2015.

 

ΕΘΝΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ (NATIONAL PLATFORMS FOR DISASTER RISK REDUCTION)

Για την επίτευξη των σκοπών του UNISDR, ενθαρρύνεται η ενεργοποίηση ενός συστήματος δομών, με τη μορφή Επιτροπών ή Φόρουμ – χώρων δημόσιας διαβούλευσης («Πλατφόρμες», κατά την επίσημη ορολογία) που, σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, θα έχει την ευθύνη για την υποστήριξη, το συντονισμό, την ανάλυση και την γνωμοδότηση επί των δράσεων για τη μείωση της επικινδυνότητας των καταστροφών. Στους παράγοντες που συμμετέχουν περιλαμβάνονται Κυβερνήσεις, υπέρ-εθνικοί και μη κυβερνητικοί οργανισμοί, επιστημονικές και τεχνικές ομάδες καθώς και ο ιδιωτικός τομέας.

Η χώρα μας κατόπιν εκτενών διαβουλεύσεων με Υπηρεσίες και φορείς υπέβαλε την 1η Ιουνίου 2012 στην Γραμματεία του UN/ISDR την Ελληνική Εθνική Πλατφόρμα Μείωσης της Επικινδυνότητας των Καταστροφών. Η Εθνική Πλατφόρμα λειτουργεί ως ένα ανοιχτό δίκτυο Υπηρεσιών και λοιπών φορέων με σκοπό την μείωση του κινδύνου των φυσικών ή και τεχνολογικών καταστροφών που συμβαίνουν με μεγάλη συχνότητα και μπορούν να έχουν σοβαρό κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο στην χώρα, καθώς και την προώθηση των αρχών του Σχεδίου Δράσης του Hyogo. Η Ελληνική Εθνική Πλατφόρμα έχει αναρτηθεί και στην επίσημη ιστοσελίδα του UNISDR, η οποία είναι αφιερωμένη στο Πλαίσιο Δράσης του Χυόγκο και σε συναφή θέματα πρόληψης καταστροφών www.preventionweb.net ακολουθώντας την διαδρομή Home -> Hyogo Framework -> National Platforms -> National Platform List -> Greece National Platform.

Συντονιστής και εθνικό σημείο επαφής της Εθνικής Πλατφόρμας είναι η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, ενώ συμμετέχουν με οργανικές μονάδες τους ή εποπτευόμενους φορείς το Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Εσωτερικών, το Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, το Υπουργείο Υγείας, η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, το Πυροσβεστικό Σώμα, το Λιμενικό Σώμα, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός.

 

ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΧΥΟΓΚΟ

Οι Εθνικές Εκθέσεις Προόδου (National Progress Reports on the implementation of HFA) είναι ένα από τα εργαλεία για την επίτευξη των σκοπών του ISDR. Στόχο έχουν να αποδώσουν την εικόνα μίας χώρας στην εφαρμογή των πέντε προτεραιοτήτων του Πλαισίου Δράσης του Χυόγκο, καθώς και να αποτυπώσουν την πρόοδό της σ’ αυτές. Συντάσσονται και υποβάλλονται από τα εθνικά σημεία επαφής ανά διετία στην Γραμματεία του UNISDR, κατόπιν διαβούλευσης και συμμετοχής ποικίλων εθνικών φορέων (κατά βάση των συμμετεχόντων στην Εθνική Πλατφόρμα ή υπό τον συντονισμό της).

Τονίζεται ότι οι Εκθέσεις Προόδου δεν αποτελούν δεσμευτικά κείμενα με νομική ισχύ, ούτε και αποβλέπουν στον έλεγχο μίας χώρας στην πρόοδο εφαρμογής του Πλαισίου Δράσης και στον εντοπισμό τυχόν αρνητικών αποτελεσμάτων. Αντίθετα δίνουν στις χώρες μία δυνατότητα ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των συναρμόδιων φορέων στην μείωση των καταστροφών και φορέων της ευρύτερης κοινωνίας (ερευνητικά ινστιτούτα, ΜΚΟ κτλ) και έχουν περισσότερο τον χαρακτήρα μίας χαλαρής «αυτοαξιολόγησης».

Η Γραμματεία του UNISDR, επίσης ανά διετία, προβαίνει σε μία συγκεφαλαίωση και ανάλυση όλων των Εκθέσεων Προόδου που έχουν υποβληθεί ανά γεωγραφική περιφέρεια – ήπειρο (π.χ. για την Αφρική, για την Ευρώπη κτλ) και για όλο τον πλανήτη, εκδίδοντας εν τέλει τις Περιφερειακές Εκθέσεις Προόδου, καθώς και την Παγκόσμια Έκθεση Προόδου Εφαρμογής του Πλαισίου Δράσης του Χυόγκο.

Όλες οι Εκθέσεις αναρτώνται στην επίσημη ιστοσελίδα του UNISDR www.preventionweb.net.

Η χώρα μας, το 2012, για πρώτη φορά υπέβαλε στη Γραμματεία του UNISDR την Εθνική Έκθεση Προόδου για την διετία 2011 – 2013 (το 2005 είχε υποβάλει ενημερωτικού χαρακτήρα έκθεση για θέματα μείωσης της επικινδυνότητας των καταστροφών εν όψει της Παγκόσμιας Συνδιάσκεψης του Χυόγκο). Η Έκθεση μπορεί να βρεθεί αναρτημένη στην ανωτέρω ιστοσελίδα ακολουθώντας την διαδρομή Home -> Hyogo Framework -> HFA Progress Reports -> HFA National Progress Reports, με επιλογή της χώρας μας από το σχετικό μενού.

 

UN/OCHA - JHET SDRU

Η ΓΓΠΠ συνεργάζεται με το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, UN/OCHA) για την «ένταξη» στις δυνάμεις του ΟΗΕ της Ελληνικής Μονάδας Αντιμετώπισης Καταστροφών (ΕΛ.Μ.Α.Κ.) και της Κοινής Ελληνοτουρκικής Μονάδας Επιφυλακής για την Αντιμετώπιση Καταστροφών (Joint Hellenic Turkish Standby Disaster Response Unit, JHET-SDRU). Η ΓΓΠΠ, σε συνεννόηση με το Υπουργείο Εξωτερικών, είναι ο αρμόδιος φορέας για την ανάπτυξη των Μονάδων αυτών σε περιπτώσεις διεθνούς προσφοράς βοήθειας σε καταστάσεις καταστροφών.

        Για τα ανωτέρω έχει υπογραφεί Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ των Ηνωμένων Εθνών (Γραφείου Συντονισμού των Ανθρωπιστικών Υποθέσεων – UN OCHA), της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας για συνεργασία στον τομέα αντιμετώπισης εκτάκτων ανθρωπιστικών αναγκών (το Μνημόνιο κυρώθηκε με το Ν. 3449/2006). Το Μνημόνιο αποτελεί και την ομπρέλα λειτουργίας υπό τα Ηνωμένα Έθνη της Κοινής Ελληνοτουρκικής Μονάδας Επιφυλακής για την Αντιμετώπιση Καταστροφών (JHET-SDRU). Η δημιουργία της JHET-SDRU ήταν απόρροια της ανταπόκρισης της Ελληνικής πλευράς στην ανθρωπιστική βοήθεια που ζήτησε η Τουρκία μετά τον σεισμό του 1999. Στη συνέχεια με ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στις 22 Νοεμβρίου 1999 υπήρξε για πρώτη φορά αναφορά στη δημιουργία της JHET-SDRU. Αργότερα, στις 16 Σεπτεμβρίου 2002, οι τότε Υπουργοί Εξωτερικών της Ελλάδας  και της Τουρκίας υπέγραψαν το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ ΟΗΕ – Ελλάδας – Τουρκίας για Συνεργασία στον Τομέα Αντιμετώπισης Έκτακτων Ανθρωπιστικών Αναγκών.

      Η συνεργασία που προβλέπει η JHET-SDRU μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αφορά τους τομείς της αναζήτησης και διάσωσης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις φυσικών καταστροφών: σεισμοί, πλημμύρες και κατολισθήσεις. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί συναντήσεις της Συντονιστικής Επιτροπής αναφορικά με λειτουργικά και επιχειρησιακά θέματα της JHET-SDRU καθώς και 2 ασκήσεις πεδίου. Η πρώτη κοινή άσκηση ελληνικών και τουρκικών διασωστικών ομάδων με θέμα τον απεγκλωβισμό θυμάτων από κτίρια που κατέρρευσαν λόγω σεισμού πραγματοποιήθηκε στην περιοχή της Βάρης Αττικής (14-12-2010).

Στιγμιότυπο από το σεμινάριο της Ελληνο-Τουρκικής Εφεδρικής Μονάδας Αντιμετώπισης

Καταστροφών που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το 2007.

 

Δι@ύγεια
Δι@ύγεια
ΕΜΥ
Ε.Μ.Υ.
ΕΚΑΒ
Ε.Κ.Α.Β.
ΕΛΑΣ
ΕΛ.ΑΣ.
Πυροσβεστικό Σώμα
Π.Σ.
Λιμενικό Σώμα
ΛΣ-ΕΛΑΚΤ
Γεωδυναμικό Ινστιτούτο
Γ.Ι.